Je hebt via je werkgever een vitaliteitsbudget gekregen, maar het einde van het jaar komt steeds dichterbij en je hebt er nog niets mee gedaan. Herkenbaar? Misschien denk je bij vitaliteit vooral aan een sportschoolabonnement, maar vitaliteit gaat niet alleen over fysiek fit zijn of voldoende bewegen. Het gaat over de energie die je hebt om te leven, werken en te doen wat voor jou belangrijk is. Daarbij spelen vier pijlers een rol: fysieke vitaliteit, mentale vitaliteit, sociale vitaliteit en zingeving.

Voor de Week van de Vitaliteit spraken we met Linda van de Bovenkamp , life- en vitaliteitscoach bij de Rijksuniversiteit Groningen. Zij legt uit wat vitaliteit precies inhoudt en op welke manieren je jouw vitaliteitsbudget toch dit jaar nog in kunt zetten.

De vier pijlers van vitaliteit

Linda: “Vitaliteit bestaat grofweg uit vier pijlers: fysiek, mentaal, sociaal en zingeving. Die pijlers hangen sterk met elkaar samen. Wanneer één onderdeel langere tijd onder druk staat, merk je dat vaak ook op de andere gebieden”.

Fysieke vitaliteit gaat over goed voor je lichaam zorgen. Denk aan bewegen, slapen, voeding en voldoende herstel bij intensieve inspanning.

Mentale vitaliteit draait om hoe je omgaat met stress, prikkels en emoties. Kun je voldoende ontspannen? Herken je wanneer je grenzen bereikt?

Sociale vitaliteit gaat over verbinding. Heb je mensen om je heen bij wie je jezelf kunt zijn? Kun je hulp vragen en voel je je gehoord? Ook ondersteuning bij ingewikkelde situaties thuis of op het werk vallen hieronder.

En dan is er nog zingeving : weten wat jij belangrijk vindt en waar je energie van krijgt. Juist die pijler wordt vaak wat ondergeschoven.

De vergeten pijler: zingeving

Zingeving kan misschien zwaar of een beetje zweverig klinken, maar dat hoeft het helemaal niet te zijn. Het begint met een simpele vraag: waar word je oprecht blij van?

Om met deze vraag aan de slag te gaan kun je het beste een andere (wellicht simpelere vraag) beantwoorden: wat deed je als kind het allerliefste? Tekende je urenlang, klom je het liefst in bomen, schreef je verhalen of was je altijd aan het knutselen. De kans is groot dat een deel daarvan nog steeds iets zegt over wat jou ontspanning, plezier of nieuwe energie kan geven.

Linda adviseert om jezelf weer wat vaker de ruimte te geven om in zo’n activiteit op te gaan. Niet omdat het nuttig moet zijn of iets moet opleveren, maar juist omdat je er plezier aan beleeft. Ga bijvoorbeeld klimmen bij een klimmuur of kijk eens naar een cursus schilderen of schrijven.

Vitaliteitsbudget ideeën

Vaak mag je je vitaliteitsbudget gebruiken voor fitness of nieuwe sportkleding. Maar afhankelijk van de voorwaarden van jouw werkgever zijn er vaak veel meer mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan:

• ademhalings- of ontspanningstraining;
• yoga, pilates of dansles;
• begeleiding van een diëtist;
• vitaliteitscoaching;
• creatieve workshops;
• een healthcheck;
• een hormoon- of overgangsconsulent;
• een mantelzorgconsulent;
• begeleiding bij rouw of verlies;
• gesprekken met een maatschappelijk werker;
• ondersteuning om beter om te gaan met stress of werkdruk.

Sommige werkgevers bieden daarnaast zelf een breed programma aan. Zo kunnen medewerkers van de RUG bijvoorbeeld gebruikmaken van het vitaliteitsprogramma Balans , met onder meer workshops, cursussen, healthchecks en activiteiten rondom beweging, ontspanning en voeding. Het laat zien hoeveel verschillende vormen vitaliteit kan aannemen.

Bekijk dus vooral wat er binnen jouw organisatie mogelijk is. Misschien blijkt jouw budget veel ruimer inzetbaar dan je dacht.

Kleine pauzes maken óók verschil

Wanneer het druk is, schiet pauze nemen er vaak als eerste bij in. Eerst die mail nog beantwoorden, die deadline halen en dat overleg voorbereiden. Daarna neem je wel even rust. Alleen komt dat moment vaak niet. Linda benadrukt dat je niet pas hoeft te herstellen wanneer je volledig uitgeput bent. Juist korte momenten van vertraging gedurende de dag kunnen helpen om beter te voelen hoe het met je gaat. We schreven hier ook eens een interessante blog over!

Denk aan een klein rondje buiten, een paar minuten bewust ademhalen, lunchen zonder beeldscherm of even ergens zitten zonder direct je telefoon te pakken. Geen grote ingreep, maar wel een onderbreking van de automatische piloot.

Linda: “Ik moet hierbij toch denken aan het bekende ‘Cup-a-Soup-momentje’. Dat was misschien vooral slimme marketing, maar het idee erachter is zo gek nog niet: soms heb je simpelweg een pauze nodig voordat je weer verder kunt”.

Twee simpele oefeningen voor vandaag

Je hoeft niet meteen een compleet vitaliteitsplan te maken. Begin eens met een van deze oefeningen van Linda.

De spiegeltest

Kijk morgenochtend tijdens het tandenpoetsen eens echt naar jezelf in de spiegel. Vraag jezelf af: hoe voelt mijn lichaam vandaag?

Heb je zin in de dag? Voel je spanning? Ben je uitgerust of begin je de ochtend al moe? Probeer het antwoord niet meteen op te lossen of weg te relativeren. Alleen bewust opmerken is al waardevol.

Maak een afspraak met jezelf

Bedenk wat je de komende periode minder wilt meenemen en wat je jezelf juist meer gunt. Meer rust, plezier, creativiteit, beweging of tijd met anderen?

Schrijf het op en maak er vervolgens een concrete afspraak van. Zet die workshop, wandeling, cursus of kennismaking met een coach direct in je agenda. Behandel de afspraak net zo serieus als een overleg met iemand anders.

Je vitaliteitsbudget is er tenslotte niet voor je werkgever, je collega’s of je prestaties. Het is er voor jou.